Hakk�m�zda | CRI  Hakk�nda | Eski Versiyonumuz
 
T�rkler'den �in'e Bak�� | Ekonomi, Bilim ve Sa�l�k | Xinjiang | �in Ansiklopedisi
Ana sayfa | Haber & G�ndem | K�lt�r & Sanat | Ya�am Panoramas� | Spor | �in'i Gezelim | �ince ��reniyoruz | Sanal T�rk-�in Dostluk Kul�b� | Ankara Radyosu

�in'de festivaller bitmez

(GMT+08:00) 2009-02-11 19:45:02 cri

    Merhaba say�n dinleyiciler. Buras� �in Uluslararas� Radyosu. Ben Alican. Bir T�rk'�n �in G�nl��� program�nda yeniden sizlerle birlikteyiz. Bug�n sizlere, yak�n zamanlardaki �in festivallerinden, al��kanl�klardan, adetlerden bahsetmek istiyorum.

    Ge�en programda da bahsetmi�tim, �inliler iki farkl� takvim kullan�yor. G�nl�k i�lerini, randevular�n�, planlar�n�, bizim de kulland���m�z g�ne� takvimine g�re ayarl�yor. Fakat do�um g�n� kutlamalar�, bur�lar, bizim "bayram", onlar�n ise "festival" ad�n� verdikleri etkinlikler ve �zel zamanlar, y�l�n belli zamanlar�nda yap�lmas� gereken adetler, tatiller, ay y�l�na g�re hesaplanan 12 Hayvanl� takvime g�re ayarlan�yor. Asl�nda, bizim bayramlar�m�z ile onlar�n festivalleri aras�nda da biraz fark var. Bizde, �� tanesi milli, iki tanesi dini olmak �zere toplam be� tane bayram var, �inlilerde ise onlarca. Baz�lar�n�n ad�n� ve tarihini, �u anki gen� neslin b�y�k �o�unlu�u bilmiyor, ancak anneler babalar ve onlar�n ebeveynleri biliyor. Bizde halk�n bayramlardaki gelenekleri a�a�� yukar� ayn�d�r; milli bayramlarda okullarda, stadyumlarda ve Atat�rk an�tlar�nda t�ren d�zenlenir, g�steriler olur, dini bayramlarda ise konu kom�u, akraba ziyaret edilir. �inlilerin ise �ok say�da bayram�, ya da kendi ifadeleriyle festivalleri olmas�na ra�men, hemen hemen hepsinde yap�lacak �eyler farkl�. �ki g�n �ncesine kadarki durumu anlatmak istiyorum.

    Bu sene, ay y�l�na g�re hesaplanan takvime g�re 25 Ocak'ta yeni y�la girdik. Yeni y�l kutlamalar� normalde 15 g�n s�r�yor. En az�ndan eskiden b�yleymi�. �ki �nceki neslin, �imdiki gen� nesle anlatt���na g�re, o zamanlar i� temposu bu kadar a��r ve yo�unluk bu kadar �ok olmad��� i�in, yeni y�la girilmesinden itibaren 15 g�n tatil yap�l�rm��. Bu 15 g�n i�indeki adet, her ak�am t�m ailenin birlikte yemek yemesiymi�. Ayr�ca bu 15 g�n i�inde, ailelerin birlikte d��ar� ��k�p havai fi�ek patlatmalar� da adetleri aras�nda.

    Tabii g�n�m�zde tatil yedi g�n oldu�u i�in 15 g�n�n tamam�n� birlikte ge�irmek art�k pek m�mk�n de�il. O y�zden yeni y�l gecesi, eskisine g�re daha fazla �nem kazanm��. Yeni y�l gecesinde t�m ailenin birlikte, �in mant�s� haz�rlama, i�ine para koyma geleneklerini, �nceki program�mda anlatm��t�m o y�zden tekrar ayr�nt�s�na girmeyece�im, yeni y�l�n ilk gecesi bu �ekilde evde birlikte ge�iriliyor ve mant� yeniyor. �kinci g�n, g�nd�z birlikte al��veri�e gidiliyor, aile �yeleri ve akrabalar i�in hediyeler al�n�yor. �kinci ak�am ise adet, makarna yemek. Onlar�n makarnalar�, tad�, yap�l���, bizimkilerden biraz farkl� da olsa, en yak�n anlam�yla makarna olarak �evirebiliriz. Yine t�m aile birlikte oluyor, birbirlerine y�l�n ilk g�n�n� nas�l ge�irdiklerini, nerelere gittiklerini, neler yapt�klar�n� anlat�yor ve hep birlikte makarna yiyorlar. Yeni y�l�n ikinci g�n� ise �nemli bir adet, evli �iftlerin, yak�n akrabalar�n�n k���k �ocuklar�na ya har�l�k ya da ayn� de�erde hediyeler vermeleri. Ailenin durumu ne olursa olsun, her k���k �ocu�a en az 100 yuan verilmesi adetmi�, ailenin durumu iyiyse, bu har�l�k, �ocuk ba��na 2000 yuan'e kadar ��kabilirmi�. Bu adetin �zelli�i, paralar�n ve hediyelerin, t�m akrabalara de�il, sadece �ocuklara verilmesi veya �ocuklar i�in harcanmas�. Ayr�ca bu vesileyle, uzun zamand�r g�r�lme �ans� olmayan akrabalar da ziyaret edilmi� oluyor.

    Bu �ekilde y�l�n ilk �� g�n�n�n farkl� adetleri var. Sonras�nda ise, �zel bir adet ya da �zel bir yemek olmamakla birlikte kutlamalar ve t�m ailenin birlikteli�i, tatil bitene ve herkes i�e ya da ya�ad��� yere d�nmeye ba�layana kadar devam ediyor. Ta ki, yeni y�l kutlamalar�n�n sona erece�i, ay takvimine g�re yeni y�l�n 15. g�n�ne kadar. 15. g�n "Fener Festivali". Eskiden, her aile, kendisi yapabiliyorsa kendisi yap�p, yapam�yorsa yapabilen kom�ular�ndan rica edip veya sat�n al�p, evlerinin i�inde gece boyunca fener yakarlarm��. Bu fenerin, �����yla t�m aileyi ayd�nlatt���na ve k�t�l�kleri uzakla�t�rd���na inan�l�rm��. Zaman i�inde bu adet biraz de�i�ikli�e u�ram�� ve sat�n al�nan ya da ailenin �nceden sahip oldu�u fenerlerin, kap� �n�ne, a�a� dallar�na, etraftan g�r�lebilecek y�ksek yerlere as�lmas� �ekline d�n��m��. Bu g�n�n ak�am� da, farkl� bir mant� yemek adeti var. Yap�lma �ekli yine normal mant�ya benzemekle birlikte, iki farkl� �zelli�i var bu mant�lar�n: birincisi, �eklinin tamamen yuvarlak olmas�, ikincisi de i�ine, k�yma, et veya sebze yerine f�st�k, �ikolata veya tatl� baz� kar���mlar konmas�. Yuvarlak olmas�, ailenin birli�ini, beraberli�ini, deste�ini �a�r��t�r�yor. Yani t�m ailenin el ele tutu�up bir halka olu�turmas�, birlikte olmas� ve herkesin yan�nda mutlaka aile fertlerinden bir di�erinin bulunmas� simgeleniyor. Ayr�ca bu festival ay y�l�na g�re oldu�u i�in, 15. g�n de ay�n, yeni y�l i�inde ilk defa dolunay haline geldi�i ak�am oluyor ve dolunay gibi bembeyaz yani temiz ve daire �eklinde, el ele ve hep birlikte olmak anlat�lm�� oluyor. Mant�n�n i�ine konan f�st�k bereketi ve bollu�u, tatl� ise, ailenin kavgalardan ve ge�imsizliklerden uzak, tatl� bir �ekilde ge�inmesini, birbirleri aras�nda hi�bir sorun ve problem ya�amamas�n� simgeliyor. Bu mant�n�n ad�na "yuanxiao" deniyor. Yaz�lan karakterler farkl� da olsa, telaffuz olarak "yuan" yuvarlak anlam�na geliyor. Xiao ise eskiden kullan�lmakla birlikte gece demek. Yani yuvarlak gece, yani o gece, ailenin yuvarlak �eklinde bir arada olmas�, el ele vermesi ve birlik olmas�. Bu fener festivalinin �ince ad� da yuanxiao festivali, yani bu ak�amda yenen o yuvarlak ve tatl� mant�, g�ne ve festivale de ad�n� vermi�.

    Ay y�l�na g�re yeni y�l�n 15. g�n� kutlanan bu fener festivali ile gelenek olarak yeni y�l kutlamalar� fiilen sona ermi� oluyor, kural olarak da havai fi�ek at�lmas�na tan�nan serbestlik, bu gecenin sonunda bitiyor ve havai fi�ekler yasaklan�yor. �in devleti, g�venlik a��s�ndan evlerde havai fi�ek bulundurulmamas�n� te�vik etmek amac�yla, sahip olunan ve bu 15 g�nl�k yasal s�re i�inde patlat�lmam�� olan havai fi�eklerin yetkili yerlere geri getirilip iade edilmesi durumunda, fi�e�in b�y�kl���ne ve de�erine g�re, getiren ki�ilere farkl� �l��lerde hediyeler veriyor. Ayr�ca normal olarak, �ehrin en merkezi noktalar�nda ve yo�un caddeler ve yerle�im mekanlar�nda, havai fi�ek at�lmas� her zaman yasak. Site y�neticilerinin g�zetiminde sitelerin i�inde ve kontroll� olarak, veya bo� a��k arazilerde serbest. Fakat bu seneki kutlamalarda bir kaza ya�and�. Fener festivali ak�am�nda, kanunsuz olmas�na ra�men �ehrin merkezi yerlerinden birinde, halen in�aat� s�rmekte olan ve l�ks bir otel olarak in�a edilen bir binan�n in�aat sorumlusu, b�y�k miktarda havai fi�ek alm�� ve onlar� patlatmalar� i�in g�revliler kiralam��. Ortam ve bo�luk bunu yapmaya yetecek b�y�kl�kte olmad��� i�in, patlat�lan havai fi�ekler in�aat halindeki binaya s��ram��. Bu olay �ehirde b�y�k pani�e neden oldu ve 170 metre boyundaki dev bina, be� saat s�reyle yanarak enkaz haline geldi. Metro hatlar�ndan bir tanesi birka� saat s�reyle durduruldu. Bu da, �in devletinin, kalabal�k yerlerde havai fi�ek at�lmas�n� yasaklamas�n�n ne kadar hakl� ve yerinde oldu�unu g�steriyor. Fakat bu kazaya ra�men yeni y�l kutlamalar�, b�y�k bir co�ku ve mutlulukla sona erdi.

    Bahsetti�im fener festivalini Pazartesi g�n� kutlad�k, ve geleneksel ve resmi yeni y�l kutlamalar� bitti. T�m dinleyicilerimize, bu vesileyle tekrar sa�l�kl� ve mutlu bir y�l diliyorum. �incesini ��renece�imiz kelimelerle program�m�z� noktalayal�m. Festival demek i�in jie(2) ri(4) diyoruz. Festivalin ad�yla birlikte kullan�ld��� zaman ri(4) karakteri kullan�lm�yor. �rne�in, az �nce bahsetti�imiz fener festivalinin �ince ad�, yuan(2) xiao(1) jie(2). Yeni y�l demek i�in �ince'de xin(1) nian(2) diyoruz. Makarnan�n �ince s�yleni�i ise mian(4). Havai fi�ek demek i�in �ince'de yan(1) hua(1) diyoruz. Bir sonraki program�m�zda yeniden bulu�mak �midiyle, hepiniz esen kal�n sevgili dinleyiciler.

  �lgili Haberler
  Yorumunuzu G�nderin
Yayın Çizelgesi
G�nl�k Konu�ma
• Ders 45 Kay�t yapt�rmak
• Ders 44 Kaybedilen �nemli belgeler i�in bildirimde bulunmak
• Ders 43 Kredi kart� kullanmak
• Ders 42 Havale yapmak
• Ders 41 �demek
Di�er>>
Tavsiye Edilen Programlar
• �in d�viz rezervleri ve Amerika
• Amerika'y� "kazanmak" stratejisi
• "Avrupa futbol tak�mlar� 18 ya�� alt�ndaki yabanc� futbolcular� almamal�"
• �in Seddi'nde Be�ikta� kutlamas�
• "��plak ayakl� doktorlar"dan k�y hastanelerine
• Makam sanat�n�n "ilkbahar�" i�in
• D��lanan rejimlerle ili�kiler...
• An Lee, Booker �d�ll�roman�n� peyaz perdeye aktaracak
• Almanya Badminton A��k Turnuvas�'nda en b�y�k galibiyet �in tak�m�n�n
• "�irkin �rdek yavrusundan g�zel ku�u"ya d�n��en halterci Chen Xiexia
Di�er>>
china radio international china radio international

� China Radio International.CRI. All Rights Reserved. 16A Shijingshan Road, Beijing, China. 100040