CRI Hakkında | Eski Versiyonumuz
Moğol milliyetinden bilim adamı Batu
  2009-11-19 11:00:43  cri

    Moğol milliyeti konukseverlikleri, müziğe düşkünlükleri, sadelikleri ve iyi kalplilikleriyle tanınıyor. Moğol milliyetinin destanı olan Janggar da üç büyük Çin destanından biridir. Rivayete göre, Janggar Moğol milliyetinin tarihi bir kahramanı. Xingjiang Uygur Özerk Bölgesi'nin merkezi Urumçi'de ise Janggar'ın ruhunu taşıyan, doğma büyüme Xinjianglı saygın Moğol bilim adamı Batu yaşıyor.

    Batu, 1952 yılında Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi'ne bağlı Changji ilinin Jimusar ilçesinde bir çoban ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi; Nankai Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra öğretmenlik ve tercümanlık yaptı. Öğretmenlik yaptığı birkaç yıl içinde Batu'nun hem Çincesi, hem Uygurcası çok ilerledi.

    Üstün dil kabiliyeti ve çalışmalarında gösterdiği başarılı performanstan dolayı, Batu daha sonra Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi Milliyet ve Din Komitesi'ne bağlı Tarihi Sitler Ofisi'ne tayin edilerek, Xinjiang'daki azınlık milliyetlerin tarihi sitlerini toplama, derleme ve yayınlama çalışmalarına katıldı. Batu, bununla ilgili olarak şunları söyledi:

    "Xinjiang'daki Moğol kültürü Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurulmasından önce pek gelişmemişti. Daha sonra ise hızla gelişmeye başladı. Reform ve dışa açılma uygulamalarından sonra özellikle Moğol milliyetinin kültürünü araştıranların sayısı hızla arttı. 1989 yılında Beijing'de Janggar'la ilgili bir sergi düzenledik ve Janggar Destanı'nın 70 bölümünü derleyip yayınladık."

    Dil araştırması sıkıcı ve zorlu bir çalışmadır. Bunun yanı sıra Xinjiang'da Moğolca'nın kullanımının ve referans belgelerinin sınırlı olması, Janggar Destanı'nın toplama ve derleme çalışmalarını daha da zorlaştırdı. Xinjiang'da yalnızca 180 bin Moğol var, bunların büyük çoğunluğu ulaşımın zor olduğu dağlık bölgelerde yaşıyor.

    Batu, dil araştırmasının son derece zor bir çalışma olduğunu, bir efsane, ya da bir beyit için memleketi Jinmusar ilçesine gidip dağları aşıp yaşlılardan yardım istemek gerektiğini söyledi. Batu, dil derlemesinin süreklilik gerektiren bir çalışma olduğuna, belli bir konu üzerindeki araştırmalar için çok sayıda belgenin gözden geçirilmesi gerektiğine ve günde yalnızca 5 saat uyuyabildiğine işaret etti. Ancak Batu, yaptığı çalışmalardan memnun olduğunu, çünkü çalışmasının son derece anlamlı olduğunu ve Moğolların editörlüğü kendisi tarafından yapılan kitapları okuduklarında büyük mutluluk duyduklarını kaydetti.

    1985 yılında kurulan "Xinjiang Oirats Moğol Araştırma Derneği" ve 1999 yılında kurulan "Ulusal Janggar Araştırma Derneği, Xinjiang'da Moğol milliyeti kültürünün gelişmesine sağlam bir zemin hazırladı.

    Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi Milliyet ve Din Komitesi Din Dairesi Başkanlığını yürüten Batu, mesai dışındaki zamanlarını Moğol milliyetinin tarihi ve kültür sitleriyle ilgili belgelerin derlenmesine ayırıyor. "Ulusal Janggar Araştırma Derneği" ve "Xinjiang Oirats Moğol Araştırma Derneği"nin başkan yardımcılıklarını da yürüten Batu, azınlık milliyetinin kültürünü aktarıp yaygınlaştırmanın kendisi için hem yükümlülük, hem de sorumluluk olduğunu belirtti ve şunları söyledi:

    "Adı geçen bu iki derneğin kurulmasıyla birlikte Xinjian'da Moğol milliyetinin kültür davası devamlı olarak gelişti. Şimdi Moğolca gazete, dergi yayınlanıyor ve ayrıca bu konuda çok sayıda genç bilim adamı yetiştirildi."

    Xinjiang Oirats Moğol Araştırma Derneği'nden Li Li Batu'yu şu sözlerle değerlendirdi:

    "Ben derneğe önceki yıl üye oldum. Batu hoca bizim gibi gençlerin hem özel yaşamlarına ilgi gösteriyor, hem de çalışmalarında yardımcı oluyor; çalışkan ve yardımsever biri, gençler için örnek oluyor."

    Moğol milliyeti kültürünün gelecekteki gelişmesine ilişkin olarak Batu, derneklerin rollerini gereğince oynamaları gerektiğini savundu. Batu, daha çok gencin derneklerin sağladığı imkanlardan yararlanarak, Moğol milliyetinin kültürel gelişmesine katkı yapmasını beklediğini söyledi. Batu, şunları kaydetti:

    "Çalışmamın ağırlığını gençlere destek vermeye kaydırdım, daha çok iş yapmalarına izin veriyorum. Bu dernekler içinde çeşitli araştırmalar yapılıyor, çeşitli alanlarda uzmanlar bulunuyor. Böyle olunca dernekler tahmin edilemez güce sahip oluyor. Bu nedenle, derneklerin Xinjiang'daki Moğol milliyetinin gelişmesinde itici güce sahip olduğunu söyleyebiliriz. Moğol milliyetinin kültürü ve diğer etnik grupların seçkin kültürleriyle kaynaşması da önemli bir konu. Moğol milliyetinin kültürel gelişmesi yalnızca Moğolca'yla olmaz, onların Çince'ye ve diğer etnik grupların dillerine çevrilmesi gerekir. O zaman Moğol milliyetinin kültürü daha çok canlılık kazanacaktır."

İlgili Haberler
Yorumunuzu Gönderin
Tonyukuk'tan günümüze Türkçede Çin edebiyatı
Türk yazınının en eski örneklerinden biri şöyle başlıyor: "Ben Bilge Tonyukuk, Çin'de doğdum." Oysa bugün Çin'ceden yapılan çeviriler yok denecek düzeyde. Edebiyatlarımız birbirimizin diline aktarıldıkça, Bilge Tonyukuk yüzyılların ötesinden bugünkü torunlarına kaygıyla değil, ferah bir yürekle ve gülümseyen bir yüzle bakacak.
Diğer>>
  • Halkın Günlüğü 11. Ulusal Halk Meclisi 3. Toplantısı'nın kapanışını kutladı
  • Çin Başbakanı: Barışçı gelişme yolunu kararlılıkla izleyeceğiz
  • Çin Başbakanı: İklim değişikliğiyle mücadele sürecini hızlandıracağız
  • Çin Başbakanı: Dünya ekonomisindeki riskler tümüyle bitmiş değil
  • Diğer>>
    Anket

        Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula, Latin Amerika ülkelerinin iklim değişikliği sorununda Çin ile işbirliğini güçlendirmeleri gerektiğini söyledi. Gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliği alanında Çin ile işbirliği yapmaları nasıl bir etki yaratır?

    Çok yararlı olur
    Yararlı, fakat yeterli değil
    Herhangi bir yararı olmaz


      
    Soru-Yanıt
  • Laba lapası için hangi malzemeler kullanılır?

  •   Halk arasındaki geleneksel Laba lapası, sekiz çeşit ana malzeme ve sekiz çeşit yardımcı malzemeden yapılır.
  • Xinjiang'ın Özgün Yemekleri nelerdir?

  •     Xinjiang'ın özgün yemekleri arasında Uygur Pilavı, Kuzu Çevirme, Şiş kebap, Xinjiang karışık makarnası var...
    Diğer>>
    İzleyici Postası
  • "Çin hızlı gidiyor " (Turan Ergün)
  • "Shanghai'da Buluşalım: Muhteşem Dünya Fuarı" adlı bilgi yarışması başladı
  • Kadının Çin toplumunda önemli bir yeri olduğunu gördüm (İrfan Çetin)
  • "Hüseyin Haydar'ın şair duyarlılığı ile Çin'i daha da çok sevdim" ( Çetin Bayramoğlu)
  • "Turfan'daki karızlar, ilginç bir tema" (Koray Hüner,Cem Gezer)
  • Diğer>>
    Linkler
    © China Radio International.CRI. All Rights Reserved.
    16A Shijingshan Road, Beijing, China