İngiliz sunucu Michael Wood: Çin hakkında bilginiz yoksa insanlığa dair bilginiz önyargılı olur

2024-07-07 16:14:22

Dört yıl önce BBC’nin en popüler sunucularından biri olan Michael Wood, bizzat kamera önüne çıkarak Çin’de “Du Fu: Çin’in En Büyük Şairi” adlı belgeseli çekti.

 Peki bir ingiliz neden Çinli şairle ilgili bir belgesel çekmek istemiş olabilir ? Kısa süre önce Chinadaily, belgeselin arkasındaki hikâyeyi keşfetmek için Wood’le bir röportaj yaptı.

1970’li yılların sonu itibarıyla aynı zamanda tarihçi ve yazar olan Michael Wood, dünyanın çeşitli yerlerine seyahat ederdi.

Wood, Büyük İskender ve William Shakespeare gibi ünlü isimlerin yaşam öykülerini işleyen 120’den fazla belgeselin senaryosunu kaleme aldı. Ancak Wood, en unutamadıklarından birinin Çin’le ilgili olduğuna işaret etti.

Tıpkı Wood’un belgeselin başında söylediği gibi, “Çin, dünyanın en eski şiir geleneğine sahiptir. Çin’in şiir tarihi, hatta Antik Yunan edebiyatcı Homeros’un İlyada ve Odysseia epiklerinden daha eski sayılır.”

Wood, Çin kültürüne olan ilgisinin İngiliz sinolog Angus Charles Graham’ın çevirdiği “Geç Tang Şiirleri”nden(Poems of the Late Tang)doğduğunu söyledi.

Wood, "1960'lardaki Manchester için Çin uzak ve egzotik bir ülkeydi, ancak Çin kültürüyle ilk karşılaşmam, New Penguin tarafından yayınlanan ‘Geç Tang Şiirleri’ adlı kitaptır. Bu harika kitap beni büyülemişti." dedi.

Wood, Çin ile olan bağlarının bundan sonra devamlı derinleştiğini söyledi. Daha sonra Oxford Üniversitesi’nde master yaptığı süreçte Wood, İngiliz sinolog David Hawkes’yle tanıştı. Hawkes ona sıklıkla Çin edebi eserleri öneriyordu. İşte bu nedenle Wood Çin edebiyatıyla ilgili daha kapsamlı bilgiler edinmeye başladı.

Hawkes ise, cevirip derlediği “Du Fu’yla İlk Tanışma”(A Little Primer of Du Fu)adlı kitabı Wood’a hediye etti. Du Fu’nun yarattığı yaklaşık 30 şiirin yer aldığı kitapta, şiirlerin orjinal Çince ve İngilizce çevrilerinin yanı sıra şiirle ilgili inceleme ve değerlendirmelere de yer verdi.

Bu kitap Wood’a Du Fu’nun şiirlerini daha derin ve kapsamlı bir şekilde anlaması için bir kapı açtı.

Wood, Du Fu’nun hayat izlerini takip etmeye başladı

“Du Fu: Çin’in En Büyük Şairi”, Batı dünyasında Du Fu’yu konu alan ilk belgesel özelliğini taşıyor.

58 dakikalık belgeselde Wood, tıpkı bir rehber gibi küçük bir kayıkla Du Fu’nun kaydettiği yollara düşer.

Wood, belgeselde Çin ile Batı arasındaki karşılaştırmadan sık sık bahsederek Du Fu’nun yaşadığı 8. yüzyılın ( Tang hanedanına ait) İngiltere’deki Beowulf dönemine denk geldiği bilgisi verdi.  

Wood’un ayak izleri, Henan eyaletinde yer alan Du Fu’nun eski ikametinden Sichuan eyaletinde bulunan Du Fu Samandan Kulübe Müzesi’ne, Sarı Nehir’den Yangtze Nehir Deltası’na uzanıyor. Şairle ilk kez tanışan Batılı izleyiciler bile filmden Du Fu’nun şiirlerinin karakterlerini algılayabilir.

Wood, verdiği röportada Du Fu’nun Çinlilerin aklında kalmasının nedenini şöyle açıkladı: “ Du Fu, zor durumdan çıkan tek şair değildi, ancak yaşadığı zamanın sesini temsil eden ilk şair özelliğini taşır. ”

Wood, şiirlerinin hep sıradan halkın gönül sesini yansıtma özelliğinin Du Fu’nun kalıcı bir etki gücüne sahip olmasına neden olduğunu savundu. Ayrıca ünlü İngiliz aktör Ian McKellen'in  da Du Fu'nun şiirlerini okuması, belgeseli izleyenlere beklenmedik bir bonus oluyor.

Pek çok Shakespeare oyununda rol alan MacLean, Du Fu’nun şiirlerini seslendirerek izleyicilerin beğenisini topladı.

“Çin konulu bir film çekmek, beni işin ilginç kısmına yönlendiriyor”

Söz konusu belgesel, Çin’de gösterime girdikten sonra viral oldu. Wood, Çinli izleyicilerin bir yabancının Çin kültürüne büyük ilgi göstermesinden mutluluk duyduklarını söyledi. 

Wood, şu ifadeleri kullandı: “Belgesel Çin’de gösterildiğinde, Çinliler  ülkelerine yönelik eleştirilere çok alışkın oldukları için Çin’in bu kadar şeffaf bir şekilde anlatılmasının gerçekten memnuniyet verici olduğunu düşündüler."

“Çin'in Öyküleri” ve "Çin'in Reformu ve Dışa Açılması" konulu belgeselleri de çeken Wood,  "Çin, kültürümüzde yeterince bilinmiş değil. Bu göze çarpan bir bilgi boşluğudur." dedi.

Wood,ünlü Sinolog Simon Leys’in bir kavramına atıfta bulunarak şu ifadeleri kullandı: “Çin hakkında bilgi sahibi olmasaydık, insanlık anlayışımız önyargılı olurdu ve  evrensel değerlerin neler olduğu ile Batı'nın kendine has özelliklerinin neler olduğu arasında ayrım yapamazdık."

Wood, Çin konulu bir film çekmenin kendisini çok heyecanlandırdığını söyleyerek bu filmin Çin kültürünü sevenler ve daha fazla tanımak isteyenler için yapıldığını dile getirdi.