Futbolun memleketi: Linzi

  2018-09-27 15:11:50  cri
Shandong eyaletinin Zibo kentine bağlı Linzi semti, Çin'in antik tarihine dair temel bilgisi olanlara yabancı gelmeyen bir isim. Çin'in en eski kentlerinden biri olan Linzi, bugün bile mesken tutuluyor. Üstelik meraklısı için ilgi çekici bir başka bilgi daha; Linzi, aynı zamanda futbolun doğduğu yer.

Linzi, eskiden Qi Devleti'nin başkenti idi. Qi, ilk olarak Batı Zhou Hanedanı'nın mandası altındaki bir devlet iken yavaş büyüyerek bir süper güç haline geldi. Ancak sonunda Çin'in ilk imparatoru Qinshihuang'a teslim olmak zorunda kaldı.

Qi Devleti, ünlü İpek Yolu sayesinde ülkeye giren kültürel fırsatlardan onlarca sene yararlanamadı belki, fakat Qi döneminin en büyük icadı bugün bile dünya genelinde insanları birbirine bağlamak için önemli bir platform işlevi gören oyun: futbol.

Qi döneminde oynanan bu oyunun adı Cuju, kelime anlamı topa ayak ile vurmak. Çok sayıda tarihi kayda göre, dünyanın en sevilen oyunu futbol, halk arasındaki bir eğlence olarak ilk Linzi'da oynandı. Daha sonra ise askeriyede bir talim yöntemi oldu. Cuju oynanırken kullanılan top, başlangıçta hayvan postunun tüylerle doldurulup dikilmesiyle yapılıyordu.

Linzi, 2004 yılında FIFA tarafından futbolun kaynağı ve "güzel oyun"un asıl evi seçildi. Haliyle, Linzi'da kurulan Futbol Müzesi bölgenin zengin kültürel geçmişini günümüze bağlayan önemli bir yol oldu. Müze, şimdiye kadar 30 bin kadar tarihi eser toplayarak cujunun nasıl geliştirildiğini ve Çin'de popüler bir oyun oluşunun hikayesini açıkça ortaya koyuyor.

Müzede cuju topunun dört parçalıdan 12 parçalı tasarımına kadar geçirdiği değişim de sergileniyor. Tang Hanedanı döneminde top, tüylerle doldurulmuyor. O dönemde postun içine konulan şişirilmiş kesenin daha fazla dayanıklılık ve itme gücü sağladığı, böylece topun yerde yuvarlanmasındansa havada uçmasının mümkün kılındığı keşfediliyor.

Kuzey Song Hanedanı (960-1127) döneminde ise ilk ulusal cuju şampiyonası düzenlendi. Şampiyona, bir dağın zirvesinde yapıldı.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, 2015 yılında gerçekleştirdiği İngiltere ziyaretinde dönemin Başbakanı David Cameron'a bir cuju oyuncusunun bakır heykelini hediye etmişti. Bu heykelin bir kopyası da müzede yer alıyor.

Müze, yalnızca futbolun antik versiyonu hakkında bilgi vermiyor; ayrıca Çinli profesyonel futbol ligleri başlamadan önce her sezon top toplama seremonileri düzenleniyor.

Binlerce yıllık kültüre ev sahipliği yapıyor

Linzi, futbolun en eski versiyonunun oynandığı yer olmanın dışında, zengin kültürel geçmişiyle de dikkat çekiyor. Burayı ziyaret ettiğinizde yerin altından giden tünelin içinde 2600 yıllık atlar ve savaş arabalarının kalıntılarını görebilirsiniz.

Semtin tarihi daha da eskilere uzanıyor. 1990 yılında yapılan kazılarda bölgenin 8 bin yıl öncesinde, Taş Devri dönemindeki Houli kültürünün miraslarının yuvası olduğu anlaşıldı.

Kazılarda, tesadüf eseri olarak İlkbahar-Sonbahar dönemine ait (M. Ö. 771-476) iki bozulmamış da mezar bulundu. Muhteşem süslemelerin yanı sıra 32*8 metre genişliğindeki birinci çukurda 10 savaş arabası ve 32 at iskeleti, 8*3 metre genişliğindeki ikinci çukurda ise 3 savaş arabası ile 6 at iskeleti keşfedildi.

Savaş arabalarının gölgelikleri yüzyıllar içinde çürümüş olsa da kalıntılardan mezarın yüksek statülü birine ait olduğunu anlamak mümkün.

Bölge, keşfedilişinin ardından Çin'in ilk 10 arkeolojik bulgusunun yer aldığı listenin birinci versiyonuna girdi. Liste, "Çin arkeolojisinin Oscar'ları" olarak da anılıyor.

Mezardaki savaş arabaları keşfedildikten sonra Çin Antik Araba Müzesi kuruldu ve eski çağlarda Çin'de kullanılan araç çeşitlerinin doğuşu ile zaman içerisinde geçirdiği değişim gözler önüne serildi. Araba Müzesi, bugüne kadar Çin'de bu konuya odaklanan tek müze konumunda.

Kentin ufuk çizgisinin arkasındaki tepelerde ise Qi krallarının ve aristokratlarının mezarları bulunuyor. 2016 yılında bu tepede kurulan Qi Kültür Mirasları Müzesi, sergilenen 3 bin parça ile Qi Devleti'nin neredeyse bin yıllık tarihini anlatıyor.