Dr. Sun Yat-Sen'in anıt mezarı: Zhongshanling

  2017-11-02 09:31:58  cri

   Derler ki, Nanjing'e yolunuz düşerse ve Zhongshanling'e uğramazsanız kentin yarısını görmemiş sayılırsınız. Gerçekten de, Nanjing, altı hanedanın başkenti olarak bilinse de, çok sayıda tarihi ve turistik mekana ev sahipliği yapsa da, Zhongshanling, aralarında albenisi en fazla olan, en ünlü mekanlarından biridir.

Zhongshanling deyince Çin'in demokratik devriminin öncüsü Sun Zhongshan'dan bahsetmemek olmaz. Sun Zhongshan, dünyaca Dr. Sun Yat-Sen olarak tanınıyor.

Sun Yat-Sen, 12 Kasım 1866'da Guangdong eyaletinin Xiangshan kasabasına (bugünkü Zhongshan kenti) bağlı Cuiheng köyünde bir köylü ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Eğitim almak amacıyla Xiangshan, Hong Kong gibi yerlere gitti. Mezun olduktan sonra Guangzhou ve Macao'da doktorluk yaptı. Daha sonra hekimliği bırakarak siyasete atıldı. 1905 yılında Japonya'da Çin Devrim Partisi'ni kurdu ve partinin başkanlığına seçildi. Sun Yat-sen aynı zamanda Üç Prensip (milliyetçilik, demokrasi, halkın refahı) kavramını ortaya atan kişidir.

Modern Çin'in babası olarak kabul edilen Sun Yat-Sen, imparatorluk yönetiminin yıkılmasında büyük rol oynamıştır. Qing Hanedanının Xinhai Devrimi'yle yıkılmasını sağlamış ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin geçici cumhurbaşkanlığı görevini üstlenmiştir.

Zhongshanling anıt mezarı, Dr. Sun Yat-sen'in bizzat seçtiği yerdir. Geniş görüş açısı, iç açıcı atmosferi Sun Yat-sen'i etkilemiştir. Bu noktada, şu soru akıllara gelebilir: Sun Zhongshan, Guangdong'da doğdu, Beijing'de yaşamını yitirdi, devrim için onca yeri gezdi, lakin neden sonsuz uykuya yatacağı yer olarak Nanjing'i seçti?

Rivayete göre, Sun Yat-sen 1912 yılında geçici cumhurbaşkanlığı görevini üstlendiğinde Linggu Tapınağı'nın keşişleri kendisine bu "ön kısmı düz, arkası yeşil dağ zirvesi" olan hazine değerindeki bu toprak parçasını önerdiler. Dr. Sun, aynı yıl 31 Mart'ta Çin'in güneyi ve kuzeyini birleştirebilmek için cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etti. Nisan ayının başlarında birkaç kişiyle birlikte şimdiki anıt mezarının bulunduğu Mingxiaoling'e domuz avlamaya geldi. Orada dinlenirken Sun Yat-sen, birden dört tarafını inceledi ve öldükten sonra Çin halkından bu toprak parçasını huzurla yatacağı yer olarak kendisine vermesini istediğini söyledi.

Zhongshanling'in bulunduğu Zijinshan'ın doğal güzelliği elbette ki Sun Yat-sen'in bu kararı almasındaki tek etken değil. Nanjing, devrimden sonra geçici hükümetin kurulduğu yerdi, Xinhai Devrimi'ni temsil ediyordu, unutulmamalıydı.

Zhongshan anıt mezarının inşası da o dönem için büyük bir olaydı. Dr. Sun'un naaşının taşınabilmesi için Nanjing, ilk asfalt yolunu inşa etti. Anıt mezara giden Zhongshan Yolu, bugün bile Nanjing'in ana ulaşım yollarından biridir. Ayrıca Ming Hanedanı dönemindeki kent kapısı Chaoyang Kapısı da Zhongshan Kapısı adını aldı. Parisliler Şanzelize Caddesi'yle, New Yorklular Beşinci Cadde'leriyle nasıl gurur duyuyorlarsa, Nanjingliler de Zhongshan Bulvarı'yla övünürler.

Zhongshan Kapısı'ndan girince Lingyuan bahçesinin bitişiğindeki yoldan ilerlediğinizde varış noktanız anıt mezarın önündeki hilal biçimindeki meydan olacaktır. Lü Yanzhi, tüm bahçeyi "木铎 (Muduo)" karakterini oluşturacak şekilde tasarladı. 铎 (duo) karakterinin kelime anlamı zildir. Ancak eski zamanlarda ferman okunacağı ya da savaş ilan edildiği vakitlerde kullanılan bir zil çeşidini de ifade etmektedir. Dr. Sun'un mezarında bu karakterin kullanılması oldukça manidardır. "Devrim başarılı olmasa bile, yoldaşlar gayretlerini sürdürmelidir" mesajını verir. Diğer bir deyişle sonraki nesilleri tetikte tutacak bir uyarıdır.

Zhongshanling'in genel tasarımı geleneksel mimariye göre yapılmıştır. Dr. Sun'un yüce kişiliğini anmak için eski çağlarda kullanılan "dağın sırtına mezar yapma" geleneğine burada da başvurulmuştur. Mezarın mimarisi güneyden kuzeye doğru merkez eksen üzerinde yavaş yavaş yükselmektedir. Anıt mezarın ana yapıları olan Bo'ai yolu, mezar yolu, Zhongshan kapısı, taş merdivenler, taşların üzerine kurulu çardak, mezarın bulunduğu oda bir eksenin üzerine dizilmiş ve Çin'in geleneksel mimari tarzını yansıtmaktadır.

Zhongshanling, yüksek sanatsal değeriyle "Çin'in modern mimari tarihinin ilk anıt mezarı" olma özelliğini taşımaktadır.